Veen

Veen bestaat uit onafgebroken plantenmateriaal. Door het ontbreken van zuurstof zijn in het verleden onafgebroken planten, mossen, riet en boomwortels in de vorm van veen onderdeel van de bodem geworden. In Fryslân kwam ooit veel natuurlijk veen voor dat later bijna volledig is ontgonnen. In laaggelegen en waterrijke gebieden zoals het Lege Midden komen nog veen(weide)bodems voor. Een boomsoort die bij de veenstreek past is de wilg.

Veen

Friese veenstreek

Grote delen van Fryslân bestonden ooit uit een veenmoeras dat eeuwenlang aangroeide en uiteindelijk metersdik was. Door ontginning en turfwinning verdween het veen grotendeels uit hoger gelegen landschappen. In de kleizone werd het natuurlijke veen afgedekt door de afzetting van zeeklei. In het Lege Midden zakten de veenbodem na ontginning enkele meters, maar een deel van het veen bleef onder de grondwaterspiegel als veenbodem geconserveerd.

Na inpoldering van de lage veengronden ontstond een groot veenweidelandschap. De Friese veenstreek is van oudsher een gebied dat door zijn lage ligging vrij weinig beplanting kent. De beplanting beperkte zich tot broekbosjes, erfbeplanting en dorpsgroen. Ook kwamen langs het water en wegen soms (knot)wilgen voor. Na 1950 is de veenstreek boomrijker geworden door bijvoorbeeld aanplant van ruilverkavelingsbosjes of door natte natuurontwikkeling. Soorten die op de veengronden passen zijn wilg, es, els en wilgenstruiken.

In onderstaande tabellen zijn een aantal (al dan niet inheemse) boom- en struiksoorten genoemd die bij de veenstreek passen en de lokale en regionale biodiversiteit ondersteunen.

Boomvormers

Nederlandse naam	Wetenschappelijk	Landschap	Erf	Opmerking
Berk – Ruwe berk	Betula pendula	–	+	drogere omstandigheden
Berk – Zachte berk	Betula pubescens	+	+	nattere omstandigheden
Beuk	Fagus sylvatica	–	+	m.n. op erven als solitair
Es	Fraxinus excelsior	+	+	let op: essentaksterfte
Esdoorn – Gewone esdoorn	Acer pseudoplatanus	–	+	niet inh. maar al lang in cultuur
Veldesdoorn – Spaanse aak	Acer campestre	–	+	niet inh. in Fryslân
Haagbeuk	Carpinus betulus	–	+	niet inh. in Fryslân
Iep (diverse soorten)	Ulmus spec.	+	+	fladderiep en veldiep inheems. let op: iepziekte
Linde (diverse soorten)	Tilia spec.	–	+	niet inh. in Frl. wel in NL
Grauwe abeel	Populus x canscens	–	+	hybride witte abeel/ratelpopulier
Schietwilg	Salix alba	+	+	nattere omstandigheden
Zoete kers	Prunus avium	–	+
Zomereik	Quercus robur	–	+
Zwarte els	Alnus glutonisa	+	+

Struikvormers

Nederlandse naam	Wetenschappelijk	Landschap	Erf	Opmerking
Braam (diverse soorten)	Rubus spec.	+	+	verschijnt vaak spontaan
Gelderse roos	Viburnum opulus	+	+	voorkeur vochtigere standplaats
Gewone vogelkers	Prunus padus	–	+	niet verwarren met Amerikaanse vogelkers (exoot)
Hulst	Ilex aquifolium	_	+
Kornoelje – Gele kornoelje	Cornus mas	–	+	niet inh. in Fryslân
Kornoelje – Rode kornoelje	Cornus sanguinea	–	+	niet inh. in Fryslân
Eenstijlige meidoorn	Crataegus monogyna	+	+
Roos – Hondsroos	Rosa canina	+	+
Roos – Heggenroos	Rosa corymbifera	+	+
Sleedoorn	Prunus spinosa	–	+
Vuilboom	Frangula alnus	+	+
Vlier – Gewone vlier	Sambucus nigra	+	+	algemeen
Vlier – Trosvlier	Sambucus racemosa	–	+	zeldzamer, niet inh. in Fryslân
Wilde gagel	Myrica gale	+	–	wordt doorgaans niet geplant
Wilg – Geoorde wilg	Salix aurita	+	+
Wilg – Grauwe wilg	Salix cinerea	+	+
Wilde liguster	Liqustrum vulgare	–	+
Wilde lijsterbes	Sorbus aucuparia	+	+
Wilde kardinaalsmuts	Euonymus europaeus	–	+	niet inh. in Fryslân
Zwarte bes	Ribus nigrum	+	+	zeldzame soort