Fruitbomen geven vruchten zoals appels, peren, pruimen, kersen en noten, om die reden worden fruitbomen al eeuwenlang geteeld. Fruitbomen komen van oorsprong veel op (boeren)erven voor. In Fryslân ging het voornamelijk om half- en hoogstamfruitbomen en daaronder graasde vaak het vee. Naast de voordelen voor de mens, hebben fruitbomen een hoge ecologische waarde en stimuleren ze de biodiversiteit. De bomen leveren nestgelegenheid en bieden voedsel aan vogels, insecten en vlinders. Daarnaast komen op het valfruit kleine zoogdieren af zoals egels.
Ga je meerdere fruitbomen in een boomgaard bij elkaar planten, zet ze dan niet te dicht op elkaar. Een richtlijn voor de plantafstand is:
Plant de soorten die hoog worden aan de noordzijde, en de soorten die kleiner blijven aan de zuidzijde, zodat alle bomen voldoende licht krijgen.
1. Plant een fruitboom tussen half november en half maart als het niet vriest.
2. Graaf een plantgat voor de boom (min. 1,5 keer de grote van de kluit). Spit na het graven de bodem van het plantgat los (steekdiep losmaken).
3. Indien je niet direct al de geleverde fruitbomen kunt aanplanten, kuil ze dan tijdelijk in. Graaf een gat op een vochtige en schaduwrijke plaats. Het plantsoen wordt schuin in het gat geplaatst. De wortels moeten bedekt worden met de vrijgekomen grond.
1. Plaats eerst één boompaal aan de zuidwestzijde (de meest voorkomende windrichting) van de fruitboom op ca. 20 centimeter vanaf het plantgat.
2. Pas indien nodig bodemverbetering toe: haal grond uit het gat en vermeng dit met potgrond of oude stalmest. Maak eventuele graszoden eerst fijn.
3. Bevochtig de wortels lichtjes en plaats de boom rechtop in het plantgat. Plant de boom even diep als op de kwekerij het geval is geweest, dan weet je zeker dat de entknop boven het maaiveld blijft. Plaats de minst ontwikkelde takken richting het zuiden, zodat de kroon zich aan deze kant beter kan ontwikkelen.
3. Gooi het plantgat dicht. Denk erom dat je de grond niet te zwaar verdicht, zodat de wortels voldoende lucht krijgen.
4. Plaats de tweede boompaal en bevestig de boomband in acht-vorm aan de palen en de boom.
1. Nadat de fruitboom is aangeplant is het belangrijk direct de eerste vormsnoei toe te passen, om de boom in model te brengen (lees beheerinstructies hierna).
2. Als er vraatschade kan ontstaan doordat in de omgeving veel hazen of reeën aanwezig zijn, maak dan gebruik van een boommanchet of -korf.
3. Komt er vee onder de fruitbomen te lopen, bescherm dan de bomen met een afrastering.
3. Geef de jonge aanplant met name de eerste 2 jaar na aanplant voldoende water in droge perioden. Geef in de zomer na aanplant ongeveer 60 liter water per boom en dat 10 weken lang (eenmaal per week). Het beter om in één keer een grote hoeveelheid water te geven dan dagelijks kleine hoeveelheden: dan blijven de wortels oppervlakkig.
4. Houdt de grond rond de boom (de boomspiegel) zoveel mogelijk vrij van onkruid.
5. Boompalen zijn gemiddeld 2-4 jaar nodig, daarna heeft de boom voldoende wortels ontwikkeld om zelf rechtop te blijven staan.
Het snoeien van een fruitboom in de jeugdfase wordt vormsnoei genoemd. De vormsnoei zorgt ervoor dat de boom een bepaald model krijgt. Zo hoort een appelboom een bolvorm zonder harttak te hebben en een perenboom een piramidevorm met harttak in het midden.
Wanneer het gewenste model is bereikt volgt de onderhoudssnoei. Bij appel- en perenbomen moet je ervoor zorgen dat de kroon goed openblijft en dat waterloten, zieke, beschadigde en naar binnen groeiende takken worden weggehaald. De beste snoeitijd is november tot en met februari.
Kersen-, pruimen- en notenbomen moet je niet te veel snoeien. Verwijder alleen dode of zieke takken en takken die naar binnen groeien of elkaar kruisen. Je kunt dit het beste in het najaar – direct na de oogst – doen.
Fruitbomen snoeien is een vak apart. Volg een cursus om het goed te leren of vraag de hoogstambrigade om je fruitbomen vakkundig te snoeien.
