Waddeneilanden

Oercultuurlandschap Waddeneilanden bestaat uit de vier Friese Waddeneilanden: Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog. De eilanden zijn onderdeel van het dynamische en natuurrijke Waddengebied dat Unesco Werelderfgoed is.

Kaartje van oercultuurlandschap De Waddeneilanden.
Waddeneilanden

Landschapshistorie (kort)

De Waddeneilanden liggen al eeuwenlang in een hoog-dynamisch landschap dat continu aan verandering onderhevig is. De eilanden bestaan van noord naar zuid meestal uit: strand, duin, binnenduinrand, dorpspolder (met voormalige strandwallen en kweldergronden) en in het zuiden soms nog onbedijkte kwelders of slikplaten. De meeste Waddeneilanden zijn in de middeleeuwen bewoond geraakt en sindsdien bewoond gebleven. Op Ameland en Terschelling ontstonden dorpspoldertjes met lage dijkjes en op Vlieland, Ameland en Schiermonnikoog waren in de late middeleeuwen uithoven van kloosters aanwezig.

Vanwege de afsluiting van het vasteland ontstond een eilandcultuur met een eigen gebruikslandschap: in havendorpen was de visserij en walvisjacht van belang, in de Terschellinger duinen werden op een gegeven moment cranberries geteeld en het vee mocht in bepaalde seizoen overal op het eiland weiden (oerol). De Waddeneilanden hebben van oudsher een open karakter. Door overstromingen en zandverstuivingen zijn sommige eilanddorpen verdwenen. De eilanden kregen tussen grofweg de 18e en vroege 20e eeuw een doorlopende dijk aan de Waddenzee-zijde. In de 19e en vooral vroege 20e eeuw zijn in de duinen stuifwallen en naaldbossen aangeplant om verstuiving tegen te gaan. Op Terschelling komen in de binnenduinrand van oudsher ook elzensingels voor.

Vuurtoren in duinen, op Schiermonnikoog.
Historische foto van Hoorn met zicht op weg en naastgelegen boerenerf.
Waddeneilanden

Elementen en soorten

De Waddeneilanden gelden tegenwoordig als een populaire toeristenbestemming en bestaan voor een groot deel uit beschermde natuur. De eilandpolders hebben hoofdzakelijk een open karakter met op Terschelling nog enkele eendenkooien en kleinschalige bosjes. De volgende groene elementen komen op de Waddeneilanden voor:

  • erfbeplanting, divers met onder andere meidoorn.
  • bosjes met soorten als zwarte els en zomereik.
  • elzensingels, beperkt tot de zandige binnenduinrand van Terschelling, met zwarte els, wilde lijsterbes en hondsroos.
  • kooibossen, als onderdeel van eendenkooien.