Houtsingels kunnen met elzensingels worden vergeleken: het is een lijnvormig landschapselement dat langs een perceelrand of een sloot wordt geplant. De breedte van een houtsingel is één boom (of één stobbe met uitlopers). Als een houtsingel naast een sloot wordt aangelegd, worden de bomen bovenaan het talud geplant. De zomereik is de hoofdhoutsoort in een houtsingel.
In het zuiden en oosten van Fryslân komen houtsingels van origine voor in het landschap. In de regio Gaasterland maar ook in de Noordelijke en Zuidelijke Friese Wouden zijn de vaak lange en smalle houtsingels kenmerkend voor het landschap.
Zulke groene stroken in het agrarisch landschap van Fryslân, vormen de verbinding tussen verschillende natuurgebieden. In het agrarisch natuurbeheer noemen we het netwerk van onder andere houtsingels en houtwallen maar ook natte elementen als sloten en poelen de ‘groenblauwe dooradering’. Insecten, vogels en zoogdieren maken gebruik van de groenblauwe dooradering om zich te verplaatsen, zich ermee te voeden en zich in te nestelen.
1. Plant een houtsingel tussen half november en half maart als het niet vriest.
2. Kies voor tweejarig autochtoon bosplantsoen van ongeveer 80-100 centimeter.
3. Indien je niet direct al het geleverde bosplantsoen kunt aanplanten, kuil het dan tijdelijk in. Graaf een gat op een vochtige en schaduwrijke plek. Plaats het plantsoen schuin in het gat. De wortels moeten bedekt worden met de vrijgekomen grond.
1. Als een houtsingel langs een sloot wordt geplant, plant je het bosplantsoen op het talud.
2. Plant in een enkele rij om de 50 centimeter, dus 2 stuks per meter.
3. De aanplant bestaat voor 75% uit zomereik en voor 25% uit aanvullende soorten als meidoorn, sleedoorn, hondsroos, Gelderse roos, vuilboom en vlier.
4. Zorg voor een goede afrastering zodat het vee de jonge boompjes niet kan beschadigen. Maak een afrastering op 1 meter afstand van de singel, om de nieuwe aanplant te beschermen.
1. Houtsingels kennen van oudsher een cyclische beheervorm. Door het regelmatig afzetten (vlak aan de grond afzagen), krijg je een dichtere singel waar diverse vogels en zoogdieren van profiteren. Het afzetten van houtsingels vindt in de winterperiode plaats. Bij de provincie moet je een kapmelding doen. Check daarnaast bij de gemeente of je een kapvergunning nodig hebt.
2. De eerste grotere ingreep vindt na 7 jaar plaats. Alleen de overhangende takken worden dan aan de basis van de stobben verwijderd.
3. Na 14 jaar vindt de tweede grote ingreep plaats: de over het raster hangende stammen worden aan de basis afgezaagd. Overstekende zijtakken worden aan de perceelzijde gesnoeid en tot maximaal een derde van de hoogte van de bomen.
4. Na ongeveer 21 jaar vindt de eindkap plaats en wordt een houtsingel bijna helemaal afgezet.
5. Zorg ervoor dat niet alle singels rond een perceel in hetzelfde jaar afgezet worden, zodat het niet in één keer een kaalslag wordt.
Bij de eindkap is de diameter van de stam op borsthoogte, de hoogte waarop de stobben afgezet dienen te worden.
Een dikke stam met een diameter van bijvoorbeeld 40 cm. wordt dus op een hoger punt afgezaagd dan een dunnere stam met een diameter van bijvoorbeeld 20 cm.
Zaag schuin af, iets aflopend naar de buitenkant van de stobbe, om inwateren van de stam te voorkomen.
Bij de eindkap spaar je enkele overstaanders. Een overstaander is een markante boom of struik in de singel die blijft staan bij de snoeiwerkzaamheden. Dit kan ook een groepje van 2 à 3 bomen bij elkaar zijn.
